Naschrift · Hoe dit verhaal ontstond
Het begon allemaal met een sitemap voor mijn website. Samen met ChatGPT bouwde ik uiteindelijk een uitgebreide applicatie die mijn website niet alleen in kaart brengt, maar ook controleert en redactionele aanbevelingen doet.
Hoe dat allemaal zo uit de hand kon lopen, heb ik beschreven in ‘Van sitemap naar eigen gereedschap’. Een heel verhaal, met afzonderlijke hoofdstukken en de nodige onverwachte ontwikkelingen.
Maar wat ik daarin nog nauwelijks vertel, is hoe die samenwerking met AI eigenlijk ontstond. Hoe ik steeds nieuwe mogelijkheden ontdekte, waarom ik uiteindelijk met twee verschillende ChatGPT-chats werkte en hoe we samen steeds ingewikkeldere dingen konden aanpakken.
En toen besloot ik over dat avontuur te schrijven. Waarbij ik natuurlijk opnieuw ChatGPT inschakelde. We bespraken de gebeurtenissen, schreven en herschreven teksten, discussieerden over afbeeldingen en lieten Work de hoofdstukken op mijn website bouwen.
En nu schrijf ik dus samen met ChatGPT een verhaal over hoe ik samen met ChatGPT een verhaal schreef over een applicatie die ik samen met ChatGPT bouwde.
Volg je het nog? 😉
Maar laat ik bij het begin beginnen.
In dit naschrift
Google++
ChatGPT kende ik aanvankelijk als een soort Google++. Ik stelde een vraag in gewone mensentaal en kreeg een verrassend uitgebreid en vaak bijzonder goed antwoord. Daar kon ik me zomaar een uur mee bezighouden. Eerst wat opzoeken, dan nog iets vragen, en voor ik het wist was er alweer een onderwerp bij gekomen.
Dat bleek ook handig bij het opnieuw uitwerken van mijn oude fotografieteksten. Een deel daarvan had ik ooit voor D-DIG.NL geschreven. De oorspronkelijke teksten waren verloren gegaan; een aantal illustraties had ik gelukkig nog. Onderwerpen als scherptediepte en scherpteindruk wilde ik opnieuw zorgvuldig uitleggen.
Even wat informatie opzoeken. F1! En toen dacht ik: wacht eens even… ChatGPT! Ik kon niet alleen vragen hoe iets zat, maar ook doorvragen wanneer een antwoord mij nog niet helemaal overtuigde. Of bespreken hoe ik iets begrijpelijker kon formuleren. Langzaam werd die handige vraagbaak iemand aan wie ik ook mijn eigen ideeën ging voorleggen.
Steeds een stapje verder
Het verschil zat voor mij vooral in het vervolg. Een zoekopdracht eindigde meestal bij een pagina die ik zelf moest uitpluizen. Hier kon ik verder praten. Was een uitleg te ingewikkeld, dan bespraken we een andere formulering. Ontbrak er iets, dan vroeg ik door. En soms bracht een antwoord me juist op een vraag die ik daarvoor nog niet had.
Zo veranderde Google++ gaandeweg in een sparringpartner. Niet doordat ik op een ochtend besloot voortaan heel anders te gaan werken. Ik ontdekte gewoon steeds weer iets dat handig bleek.
Daarna ontdekte ik dat ik ook foto’s, schema’s en andere bestanden kon toevoegen. We konden het over een afbeelding hebben, of samen een document bekijken. Vanuit zo’n gewone chat kon ik zelfs een document laten maken, bijvoorbeeld als PDF. Later kwamen het genereren en verfijnen van afbeeldingen erbij.
Dat vond allemaal eerst binnen de gewone ChatGPT-chats plaats. De ene mogelijkheid was nog maar net vertrouwd, of ik liep alweer tegen een volgende aan. Ik hoefde daar niet telkens een groot nieuw plan voor te hebben. Vaak begon het gewoon met: zou dit eigenlijk ook kunnen?
Robert & AdvieschatDe geschiedenis reconstrueren
Uit onze gesprekken over dit naschrift · geselecteerde fragmenten.
Work? Wat is dat?
Tijdens het bespreken van voorstellen voor mijn website werd ik op een gegeven moment bijna als vanzelf richting Work geleid. Work? Wat was dat dan weer?
Ik had al eerder gehoord over Claude Code van Anthropic. Dat AI software kon ontwikkelen, was dus niet helemaal nieuw voor me. Het waren aanvankelijk enkel nieuwsberichten. Het landde niet in mijn systeem. Ik wist ervan, maar ik had er nog niet zelf mee gewerkt.
Nu bleek OpenAI ook zo’n mogelijkheid te bieden. Ik ging uitzoeken wat Work was en waarin het overeenkwam met of verschilde van Claude Code. Omdat ik al een Plus-abonnement had en ChatGPT veel gebruikte, lag het voor de hand eerst daar eens te kijken. Dus: een opdracht formuleren, een Work-chat openen en zien wat er gebeurde.
Aanvankelijk bleef het nogal omslachtig. De advieschat hielp bij het voorbereiden van een wijziging, de Work-chat deed voorstellen en vervolgens moest ik die wijzigingen zelf verwerken. Onhandig handig. Er kwam hulp bij het werk, maar het werk was daarmee nog niet verdwenen.
Daarna ontdekte ik dat Work binnen mijn lokale websiteproject zelfstandig code kon onderzoeken, bestanden kon aanpassen en nieuwe onderdelen kon bouwen. Ik hoefde niet meer ieder voorstel zelf over te nemen. Dat was een wezenlijke volgende stap.
Een AI aan mijn bestanden?
Enthousiast was ik zeker. Maar er stonden ook persoonlijke documenten, financiële bestanden en allerlei projecten op mijn computer. Daarnaast had ik mijn Synology NAS. Het idee dat een AI misschien zomaar overal bij kon, maakte me bepaald niet meteen ontspannen.
Ik wilde daarom eerst weten tot welke bestanden Work eigenlijk toegang kreeg. Toen ik ontdekte dat ik de werkzaamheden tot mijn websiteproject kon beperken, werd ik een stuk geruster. Helemaal gerust was ik nog niet, maar de voordelen begonnen inmiddels wel erg aantrekkelijk te worden.
En dus mocht Work aan de slag.
Samen bouwen
Er ontstond gaandeweg een taakverdeling die steeds herkenbaarder werd. Ik bedacht iets, onderzocht het, probeerde het uit en beoordeelde wat er gebeurde. De advieschat dacht mee, besprak mogelijkheden en tegenargumenten en hielp een concrete Work-opdracht te maken. De Work-chat onderzocht het project, voerde het afgesproken werk uit en vertelde wat er was gelukt of nog aandacht vroeg.
Na zo’n opdracht keek ik zelf naar het resultaat. Soms werkte iets meteen prachtig. Soms bleek dat we elkaar in de opdracht toch niet helemaal goed hadden begrepen. En soms bracht juist een geslaagde wijziging me weer op een nieuw idee. Dan gingen we terug naar het overleg.
Ik hoefde niet meer iedere regel code zelf te schrijven. Ik kon me steeds meer richten op onderzoeken, uitproberen, beoordelen en verbeteren. Dat beviel me eigenlijk bijzonder goed. Maar ik moest wel blijven kijken wat er werkelijk was gemaakt. Een keurige rapportage was nog niet hetzelfde als mijn eigen beoordeling.
En toen gingen we schrijven
De sitemapapplicatie was inmiddels veel uitgebreider dan ik vooraf had bedacht. Die geschiedenis wilde ik op mijn website vertellen. En dus begon ik opnieuw met de advieschat te overleggen. Wat waren de belangrijke momenten geweest? Wat gebeurde eerst? Welke ontdekking leidde eigenlijk tot de volgende?
Tijdens het terughalen kwamen steeds meer herinneringen, verrassingen en anekdotes boven water. Eén pagina bleek daar geen prettige vorm voor. Hoeveel hoofdstukken het moesten worden, wisten we toen nog helemaal niet. Het werd een boek met hoofdstukken. Dat was de vorm; de omvang moest gaandeweg blijken.
Daarmee kreeg onze samenwerking er iets bij. We gingen niet alleen samen bouwen, maar ook samen schrijven. We bespraken formuleringen, controleerden de chronologie en vroegen ons af of iemand zonder onze hele voorgeschiedenis het nog kon volgen.
Robert & AdvieschatHoeveel hoofdstukken?
Uit onze gesprekken over dit naschrift · geselecteerde fragmenten.
- In een volgend voorstel
Ik wilde geen opgeblazen taal en geen achteraf verzonnen plannen. Een klein woord kon al verschil maken. Was iets vooraf bedacht, of pas later ontdekt? Had ik iets zelf geprobeerd, of had Work alleen gemeld dat het werkte? Dat zijn geen details die je voor het gemak maar kunt wegpoetsen.
Work kreeg nu ook opdrachten om hoofdstukken op de website te bouwen, screenshots te plaatsen en de vormgeving te verbeteren. Ik bekeek het resultaat, maakte screenshots en nam die weer mee naar de advieschat. Daaruit volgde dan een nieuwe opdracht. Dat kostte soms flink wat overleg, maar ik had er ook veel plezier in.
Tegenspreken mag
Bij hoofdstuk 11 werd dat heel concreet. Het hoofdstuk was technisch correct, de gebeurtenissen stonden op volgorde en de screenshots pasten erbij. De advieschat vond het goed. Toch bleef ik ernaar kijken. Een willekeurige bezoeker wist niets van onze bediening, controles en aanbevelingsnummers. Kon die dit verhaal eigenlijk wel volgen?
Ik sputterde tegen. Dat deed ik in het begin niet zo vaak, maar ik ontdekte hoeveel het kon opleveren om uit te leggen waarom ik een advies niet overtuigend vond. Mijn bezwaar was niet met nog een toelichting opgelost. Het hoofdstuk zelf moest eenvoudiger.
De advieschat herzag zijn oordeel. We brachten de tekst terug tot wat ik had meegemaakt: uitproberen, iets onverwachts ontdekken, opnieuw overleggen en weer verdergaan. Er verdwenen technische details en verschillende screenshots. Het verhaal werd daar prettiger van.
Vóór de vereenvoudiging
In de oefentest keurde ik NAV-002 goed en NAV-003 niet. De applicatie moest dus alleen de eerste wijziging afsluiten. De tweede moest gewoon op Gepland blijven staan, zodat ik daar later alsnog over kon beslissen.
Na de redactie
Ik probeerde ook of ik van twee uitgevoerde wijzigingen de ene kon goedkeuren en de andere nog even kon laten wachten. Dat werkte gelukkig ook. De tweede bleef keurig bewaard voor later.
Het resultaat werd niet beter door meer toe te voegen, maar door steeds nauwkeuriger te begrijpen wat we eigenlijk wilden vertellen. Dat bleek niet alleen voor de tekst te gelden.
Het grote duimoverleg
Hoofdstuk 11 kreeg vervolgens twee illustraties. Dat vond de advieschat wel voldoende. Ik wilde er nog een derde bij, bovenaan. Die leek hem aanvankelijk overbodig. En daar was ik het opnieuw niet mee eens.
Het vorige hoofdstuk eindigde met mijn enthousiasme over de vernieuwde bediening. Dat gevoel wilde ik bij het begin van het volgende hoofdstuk nog even vasthouden, vóór we naar de problemen tijdens het testen gingen. Die derde illustratie had dus een eigen taak in het verhaal. Toen ik dat uitlegde, begreep de advieschat mijn bezwaar en veranderde van mening.
De illustratie kwam er. Een tevreden figuurtje naast een verzorgd applicatievenster, met een duim omhoog. Alleen vond ik dat figuurtje nog niet fraai genoeg. Het moest wat natuurlijker en volwassener. Dus bespraken we de verhoudingen, de glimlach, de armen en de duim. Er kwam een verfijnde versie.
Eerste bewaarde ontwerp
Het figuurtje verfijnd
Figuurtje weg, duim naar rechts
Van te speels naar passend — ook over de toon van onze illustraties overlegden we.
Robert & AdvieschatSpeels, maar niet kinderachtig
Uit onze gesprekken · licht geredigeerd. Over de algemene beeldtoon en een onderschrift bij een andere afbeelding; geselecteerde fragmenten.
Uiteindelijk besloten we het figuurtje helemaal weg te laten.
Hoor mij nou: we besloten. Alsof ik met twee collega's van vlees en bloed om de tafel zat. In werkelijkheid zat ik achter mijn computer te overleggen met een taalmodel, terwijl een andere AI-chat de wijzigingen uitvoerde. Maar kennelijk verliep die samenwerking inmiddels zo vanzelfsprekend dat ik er niet eens meer bij stilstond. Werkte AI nu met mij samen, of ik met AI? 😉
Hoe dan ook, de duim mocht blijven. En die moest vervolgens ook nog naar rechts: in de volgende illustratie stond het vinkje immers óók rechts naast het applicatievenster. Zo kreeg de hele reeks dezelfde rustige compositie.
Er zijn grotere onderwerpen waar vermoedelijk minder overleg over is gevoerd. Maar die ene duim liet precies zien hoe we inmiddels werkten: kijken, uitleggen wat er niet klopte, iets aanpassen en opnieuw beoordelen. Het eindresultaat was eenvoudig. De weg ernaartoe had wat meer woorden nodig.
Het overzicht bewaren
Ondertussen werden onze gesprekken steeds groter. Er stonden voorstellen in, besluiten, goedgekeurde teksten en redenen waarom we iets juist niet wilden veranderen. Dat kon ik niet allemaal blijven onthouden. En bij een volgende chat wilde ik ook niet weer vanaf nul beginnen.
Zo kwamen er steeds uitgebreidere overdrachten, contextdocumenten en werkafspraken. De Work-opdrachten werden preciezer. Niet alleen wat er moest gebeuren, maar ook wat met rust gelaten moest worden. Een goedgekeurde tekst was geen uitnodiging om hem bij de volgende beeldcorrectie meteen nog eens te herschrijven.
We hadden een sitemapgenerator gebouwd om overzicht te krijgen over een groeiende website. En nu hadden we steeds meer documentatie nodig om overzicht te houden over onze eigen gesprekken. Daar zat wel iets vermakelijks in. Blijkbaar kon ook het werken aan overzicht behoorlijk uitgroeien.
Het verhaal werd zelf een samenwerking
Wat begon met samen bouwen, was dus ook samen schrijven en vormgeven geworden. Overleggen, een voorstel bespreken, een opdracht maken, Work laten uitvoeren en vervolgens zelf kijken wat er werkelijk stond. Soms konden we verder. Soms gingen we met een screenshot en een nieuw bezwaar terug naar de advieschat.
Zelfs de illustratie van onze samenwerking in het slothoofdstuk ontstond op die manier. Het eerste schema met drie rechthoeken was me te eenvoudig. Er moest ook in te zien zijn dat Work rapporteert, dat ik zelf beoordeel en dat een resultaat weer aanleiding kan zijn voor een nieuw gesprek. De illustratie laat nu dus de werkwijze zien waarmee we diezelfde illustratie hebben gemaakt.
Daar hoef ik geen grootse conclusie aan te verbinden. Ik vind het vooral bijzonder hoeveel ik gaandeweg ontdekte door het gewoon te proberen. En door af en toe duidelijk te zeggen dat ik het toch anders voor me zag.
En kijk nu eens naar de drie afbeeldingen hieronder. Ook die hebben we op precies dezelfde manier gemaakt. Ik besprak met de advieschat hoe we onze samenwerking konden verbeelden, de Work-chat maakte de illustraties en vervolgens bekeek ik het resultaat. Dat kon nog wel wat beter, dus gingen we opnieuw overleggen.
We maakten dus samen met AI drie infographics om uit te leggen hoe we samen met AI diezelfde drie infographics maakten.
Hoor mij trouwens alweer: we maakten. Alsof ik met twee collega's aan een ontwerptafel zat. Maar dat hadden we inmiddels al eens vastgesteld. 😉
Robert & AdvieschatDe advieschat slaat door
Uit onze gesprekken over dit naschrift · geselecteerde fragmenten.
En inmiddels?
Dit blijft het verhaal van wat er toen gebeurde. Als er later nieuwe mogelijkheden bijkomen, hoeft die geschiedenis niet steeds achteraf te worden herschreven. Een nieuwe ontdekking kan gewoon een nieuw stukje verhaal opleveren.
Als een hulpmiddel of werkwijze mijn manier van werken wezenlijk verandert, wil ik dat hier als aanvulling beschrijven. Zo blijft duidelijk wat ik eerst ontdekte en wat er later bij kwam.
Er staat nu dus een verhaal over hoe ik samen met ChatGPT een verhaal schreef over een applicatie die ik samen met ChatGPT bouwde.
Als we vervolgens ook nog uitgebreid gaan beschrijven hoe dit naschrift tot stand kwam, zijn we vermoedelijk nog een hele tijd bezig. Laat ik het hier voorlopig maar bij houden.
